Prymas Wyszyński z ulicą w Śremie i pomnikiem w Manieczkach

28 maja Kościół katolicki wspomina bł. kardynała Stefana Wyszyńskiego – Prymasa Tysiąclecia, jedną z najwybitniejszych postaci w historii Polski XX wieku. To właśnie 45 lat temu, 28 maja 1981 roku, w uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego, o godzinie 4.40 zakończył swoje ziemskie życie Prymas Wyszyński – człowiek, który przez ponad trzy dekady był duchowym przywódcą narodu żyjącego pod rządami komunizmu.

Po latach, pamięć o nim przeżywa prawdziwy renesans. Jego beatyfikacja, dokonana 12 września 2021 roku, sprawiła, że kolejne pokolenia Polaków odkrywają niezwykłą historię kapłana, biskupa, kardynała i męża stanu, który potrafił przeciwstawić się totalitarnemu systemowi bez użycia przemocy, kierując się zasadą: 

„Nie zmuszą mnie niczym do tego, bym ich nienawidził”.

W Manieczkach w grudniu 2020 roku postawiono jego pomnik z cytatem św. Jana Pawła II, przy parafii Pw. Narodzin Najświętszej Maryi Panny. Poświęcony został 28 czerwca 2021 przez bp. Zdzisława Fortuniaka po sakramencie bierzmowania młodzieży parafialnej. Ponadto w Śremie przy kościele Ducha Świętego znajduje się ulica Prymasa Wyszyńskiego.

Reklama

Bł. Prymas Wyszyński z pomnika w Manieczkach

Prymas Wyszyński: dzieciństwo i droga do kapłaństwa

Stefan Wyszyński urodził się 3 sierpnia 1901 roku w Zuzeli nad Bugiem. Wychowywał się w rodzinie głęboko religijnej i patriotycznej. Wczesna śmierć matki Julianny odcisnęła na nim trwałe piętno, ale jednocześnie umocniła jego więź z Bogiem i Matką Bożą, którą później uczynił centralnym punktem swojej duchowości. Młody Stefan kształcił się w różnych szkołach na Mazowszu i Podlasiu. Już jako nastolatek podjął decyzję o wstąpieniu do seminarium duchownego. Pomimo problemów zdrowotnych ukończył studia teologiczne i 3 sierpnia 1924 roku przyjął święcenia kapłańskie. Swoją Mszę prymicyjną odprawił dwa dni później na Jasnej Górze – miejscu, które przez całe życie pozostawało dla niego szczególnie ważne.

Kapłan zaangażowany w sprawy społeczne

Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej ks. Wyszyński dał się poznać jako wybitny intelektualista i społecznik. Studiował na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, gdzie uzyskał doktorat z prawa kanonicznego i nauk społecznych. Interesowały go problemy świata pracy, działalność związków zawodowych oraz katolicka nauka społeczna.

Publikował liczne artykuły, wykładał w seminarium duchownym, organizował inicjatywy edukacyjne i społeczne. Już wtedy wyróżniał się umiejętnością łączenia głębokiej wiary z praktycznym spojrzeniem na problemy współczesnego świata.

Wojna i konspiracja

Lata okupacji niemieckiej były dla przyszłego prymasa czasem szczególnych prób. Poszukiwany przez Gestapo, wielokrotnie zmieniał miejsce pobytu. Pracował między innymi w Laskach pod Warszawą, opiekując się niewidomymi i prowadząc działalność duszpasterską.

Podczas Powstania Warszawskiego pełnił funkcję kapelana Armii Krajowej, posługując rannym i cywilom. W tym okresie używał pseudonimu „Radwan III”. Wojenne doświadczenia utwierdziły go w przekonaniu, że naród może przetrwać najtrudniejsze chwile tylko wtedy, gdy zachowa swoją tożsamość, kulturę i wiarę.

Prymas Wyszyński – Prymas Polski w starciu z komunizmem

Po wojnie kariera kościelna Wyszyńskiego rozwijała się niezwykle szybko. W 1946 roku został biskupem lubelskim, a już dwa lata później papież Pius XII mianował go arcybiskupem gnieźnieńskim i warszawskim oraz Prymasem Polski.

Prymas Wyszyński objął swój urząd w jednym z najtrudniejszych momentów historii kraju. Komunistyczne władze dążyły do podporządkowania sobie Kościoła, widząc w nim ostatnią niezależną instytucję życia publicznego. Wyszyński próbował prowadzić dialog z władzami, jednocześnie broniąc autonomii Kościoła i praw wierzących.

Kulminacją konfliktu było jego aresztowanie we wrześniu 1953 roku. Przez trzy lata przebywał w miejscach odosobnienia w Rywałdzie, Stoczku Warmińskim, Prudniku i Komańczy. To właśnie podczas internowania powstał tekst Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego, które stały się jednym z najważniejszych dokumentów religijnych powojennej Polski.

Wielka Nowenna i Millenium Chrztu Polski

Po uwolnieniu w 1956 roku Prymas rozpoczął realizację wielkiego programu duchowej odnowy narodu. Dziewięcioletnia Wielka Nowenna przygotowała Polaków do obchodów tysiąclecia chrztu Polski w 1966 roku.

Był to nie tylko program religijny, ale także odpowiedź na próby narzucenia społeczeństwu komunistycznej wizji historii. Dzięki Wyszyńskiemu obchody milenijne stały się wielką manifestacją przywiązania Polaków do chrześcijańskich korzeni i narodowej tradycji.

W tym samym czasie Prymas aktywnie uczestniczył w pracach Soboru Watykańskiego II, starając się zahamować radykalne zmiany modernistyczne w Kościele.

Prymas Wyszyński – mentor Jana Pawła II

Szczególne miejsce w historii zajmuje relacja Stefana Wyszyńskiego z przyszłym papieżem Janem Pawłem II. Kardynał Karol Wojtyła wielokrotnie podkreślał, że nie byłoby papieża Polaka bez niezłomnej postawy Prymasa Tysiąclecia.

Po wyborze Wojtyły na Stolicę Piotrową w 1978 roku Wyszyński powiedział słynne słowa, że nowy papież ma wprowadzić Kościół w trzecie tysiąclecie. Św. Jan Paweł II natomiast wielokrotnie podkreślał swój dług wdzięczności wobec człowieka, który przez lata prowadził polski Kościół przez najtrudniejsze czasy.

Ostatnie miesiące i dziedzictwo

W 1981 roku u kardynała Wyszyńskiego zdiagnozowano zaawansowaną chorobę nowotworową. Mimo cierpienia do końca interesował się sprawami Kościoła i kraju. Zmarł 28 maja 1981 roku, zaledwie kilkanaście dni po zamachu na Jana Pawła II. Jego pogrzeb zgromadził setki tysięcy wiernych. Wielu Polaków żegnało nie tylko prymasa, ale także człowieka, który przez lata był moralnym autorytetem i symbolem narodowej jedności.

Proces beatyfikacyjny

Proces beatyfikacyjny rozpoczęto w 1988 roku. Po uznaniu cudu przypisywanego jego wstawiennictwu papież Franciszek zatwierdził drogę do wyniesienia go na ołtarze. Beatyfikacja odbyła 12 września 2021 roku w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie.

Dziś błogosławiony Stefan Wyszyński pozostaje symbolem wiary, odwagi i odpowiedzialności za dobro wspólne. W czasach politycznych napięć i ideologicznych sporów przypomina, że prawdziwa siła nie rodzi się z nienawiści, lecz z wierności zasadom i miłości do człowieka. Jego życie pozostaje świadectwem tego, że nawet w najtrudniejszych okolicznościach można zachować wolność ducha i służyć narodowi bez względu na cenę.